Dünyanın belli başlı kültür başkentleri vardır. resmi olmamakla beraber bu tanım; sanatı, yaratıcılığı, tarihi, kültürü ve kültürel mirası bünyesinde birlikte barındıran şehirler için kullanılır. Yeri gelir buralarda ekonominin nabzını tutulur, yeri gelir devasa konserlere ev sahipliği yapar, yeri gelir turistlerin seyahat rotalarının vazgeçilmezlerinden olur. Birçok açıdan Madrid de bu başkentlerden bir tanesi! Bu yazıda da Madrid’e ait sözlere, deyimlere yakından bakacağız.
Size bu yazıyı hazırlarken sevgili okurlar bir yandan da kafamda geçen hafta yaptığım Madrid seyahatini canlandırıyorum. Geçtiğimiz hafta üçüncü kez Madrid’e seyahat ettim ve her seferinde de bu başkenti daha da yakından tanıma imkanı buldum. Orada yaşayan yerlilerle yaptığım sohbetlerde şehrin tarihi ve enerjisi hakkında kitaplarda yazmayan bilgiler edindim. İspanya’nın başkenti beni her defasında daha çok kendine çekiyordu. Bu esnada da İspanyol dilinde daha da derinleşiyor ve başkentle ilgili deyimler öğreniyordum.
Madrid’de Neden Sadece Dört Tane Kedi Var?
Her ne kadar Madrid göreceli olarak yeni bir şehir olmasa da (çünkü İspanya’da geçmişi daha geriye dayanan birçok şehir var.) Kastilyacada – bir diğer adıyla İspanyolca- ve hatta başka dillerde Madrid ile ilgili bazı deyimler var. Bunlardan en çok bilinenlerinden biri de “Hay cuatro gatos en Madrid”dir. Bu tabiri Türkçeye “Madrid’de Sadece Dört Tane Kedi Vardır!” diye çevirebiliriz. İspanyolcada “gato” kelimesi kedi manasının yanında Madridli manasına da gelir, madrileño gibi. Yalnız tam anlamıyla bir gato (erkekler için) veya gata (kızlar ve kadınlar için) olmak için kendiniz de dahil dört neslin bu şehirde doğmuş olması gerekmektedir. İspanyollar bence bu durumun ne kadar az rastlanılan bir olgu olduğunu çok güzel bir şekilde özetlemiş. “Madrid’de Sadece Dört Tane Kedi Vardır!” Kimse İstanbullu değildir demek gibi…
Madrid Kapısız Bir Köy Mü?
İspanyolların Madrid hakkında en çok kullandığı diğer bir ifade de aynen şöyle: “¿Y tú qué, eres de Madrid?” Bu ifade şöyle tercüme edilebilir: “Ne yani sen Madridli misin?” Bu sözün kullanımı ise oldukça ilginç. Birisi bir yere girdikten sonra eğer kapıyı kapatmayı unuttuysa bu söze başvuruluyor. Kısacası bizdeki “Kapısız köyden mi geliyorsun?” ifadesinin tıpkı aynısı. İşin daha da ilginç yanı ise bu kullanımın sadece İspanya ile sınırlı kalmıyor olması, Portekiz genelinde de insanlar bu ifadenin aynısının Portekizcesini söylüyorlar.
Bence dilleri güzel ve benzersiz kılan şeylerden biri dillerin her zaman tarih ve kültürle iç içe olması. Tabii ki lisanlar da aynı biz gibi birer canlı ve insanların kullanımıyla yaşıyorlar. Bazen ağızlarda, bazen tabelalarda, internette, dizilerde, filmlerde, anonslarda ve aklınıza gelebilecek her yerde… Bize düşen sorumluluk ise dilimiz yaşadıkça onu en güzel şekilde yaşatmak çünkü vakti geliyor bizi yaşatan şey o konuştuğumuz dil oluyor, vakti geliyor özgürlüğümüz bizim dilimiz oluyor. Uzun lafın kısası mesele hiçbir zaman sadece anlaşmak, derdimizi anlatabilmek değil, eğer meseleye öyle bakarsak bir gün ana dilimizde anlaşamadığımız derdimizi anlatamadığımız zamanlar da gelir. Hepimiz kullandığımız dile dikkat etmeliyiz ve onu yaşatmalıyız.
Bu yazı için ilham kaynağı oldukları ve Madrid’i benim için özel bir yer olarak kıldıkları için kız kardeşim Alya’ya ve onun AFS’deki bakıcı ailesi Torrente-Gómez ailesine teşekkür ederim.
Agradezco a mi hermana Alya y a su familia anfitriona de AFS, la familia Torrente-Gómez, por haber inspirado este blog y por hacer de Madrid un lugar lleno de recuerdos y significado para mí.
Discovering Catalonia: A Friendly Guide to Its Rich History TIKLAYINIZ
Pilsen Birasının Tarihi – Bohemya’ya Uzanan Lezzet Yolculuğu TIKLAYINIZ
Reggaeton’un Tarihi: 21. Yüzyılın En Öne Çıkan Latin Müzik Türü TIKLAYINIZ
